بزرگیت را در آینه دیده ای ؟
و چشمانی که معصومانه به تو زل زده است ؟!
درست شبیه کسی که در تکرار بهار
همیشه زرد می ماند !
شاید شبیه من
و سبد هایی که به خواب نان فردا رفته اند
و تو خالی دست هایم را
به رسوا نشسته ای!
دوباره تکرار می شود
قصه از سر خط
بنویس...
مزرعه
داس
گندم
این واژه ها نان نمی شود به سفره ام!
وقتی که داس ها
در حسرت گندم بوی پاییز می دهند
هر سال
تو بزرگیت را در آینه می دیدی
و من کوچک شدنم را در بهار
که برهنه می ماندم
این فصل های زرد را ...
همچنان که برهنه
چشم هایم سقوط می کرد !
به روز می شیم با نوشته ای از سرکار خانم " سمیه شریفی "
" س.ش مزرعه "
به امید لبخند لذت نگاه بزرگوارتون
تنها چیزی که می تونه معنی شروع بده...
حتی تنها چیزی که که می تونه معنی عذرخواهی رو برسونه اینه که بیای و بگی ؛
" سلام "
سلام برا این دوری که کم کم داشت یکساله می شد
سلام به تک تک از ما بهترونی که چشم به راه چکیده های صبا بودن
یه سلام عمیق به نیابت از مایی که باید می بودیم و نبودیم !
وحالا با امید نهایتی که به شروعمون داریم اومدیم
تا سپاس دار بودنتون باشیم .
تو این لبیک تازه اجابتمون کنید! رُشنایی حضورتون مثه بودن آسمونه ، لطف می کنید منهاش نفرمایین.
حرف آخر؛
این خالی متروک امیدوار لبخند قدم هاتونه
پیش پیش ...
خوش اومدین
و
سلام
ساعت به وقت صبا :
ثانیه های بهانه گیر نخست...
حیدربابا به گاه چکاچاک رعدوبرق
کامواج سیل غردو کوبد به صخره فرق
صف بسته دختران به تماشا شوند غرق
از من درود بر شرف و دودمانتان
باشد که نام من گذرد بر زبانتان
هنگام پرکشیدن کبکان به آسمان
از زیر بوته جستن خرگوش ، رم کنان
گاه شکفتن گل و گلخند بوستان
گر باشدت مجال ، دمی یاد ما بکن
شادی نثار این دل ناشاد ما بکن
وقتی ز « باد عید» کپرها نگون شود
جام «گل یخ » و « گل نوروز »بشکفد
ابر سفید جامه چلان ، دیده تر کند
آن کو به یاد ما سلامت بود به جان
آلام چو کوه کشد به آسمان
پشتت به پشت گرمی خورشید گرم باد
چشمان چشمه های تو گریان ، رخ تو شاد
نوباوگان ، به دسته گلم گو کنند یاد
بسپار بر نسیم ، که آهنگ ما کند
شاید که بخت خفته ی ما دیده وا کند
حیدر بابا ، امید که باشی سفیدرو
پیرامنت پر از گل و ریحان و باغ و جو
از بعد ما سلامتی توست آرزو
دنیاست مرگ و میر و ، قضا و قدر همه
خیلی یتیم و خیل دگر بی پسر همه
..... گوشه هایی از « سلام بر حیدر بابا » ترجمه ی ؛ کریم مشروطه چی
خوش باشید!
شهریار :
شاید شهریار را بتوان آخرین شاعر غزل سرای چیره دست در ادب فارسی نامید چرا که پس از او دیگر قالب غزل ، شاعر بزرگی به خود ندیده و علاوه بر این رفته رفته غزل جای خود را به شعر سپید و نیمایی سپرده و خود به شعرای سلف پیوسته است. شهریار شاعر شوریده ای است که همچون بسیاری از اسلاف خویش از عشق زمینی و مجازی ، به عشق آسمانی و حقیقی دست یافت و این عشق سبب شد تا گوهر وجودش در کوره سختی ها بگدازد و بر عیار آن افزوده گردد.
استاد شهریار در شهریور ماه ???? هجری شمسی (???? هجری قمری ) در بازارچه میرزا نصراله تبریز واقع درچای کنار چشم به جهان گشود . دوره کودکی استاد در آغوش طبیعت و روستا سپری شد که منظومه حیدر بابا مولود آن خاطرات است. پـدرش حاجی میرآقا خشگـنابی ، از سادات خشگـناب (روستایی در نزدیک یقره چـمن) و از وکـلای مبرز دادگـستـری تـبـریز و مردی فاضل و خوش محاوره و از خوشنویسان دوره خود و با ایمان و کریم الطبع بود. درسال ???? (هـ . ق) پدر ، سید محمد حسین را جهت ادامه تحصیل به تبریز باز آورد و او در نزد پدر شروع به فراگیری مقدمات ادبیات عرب نمود و در سال ???? (هـ . ق) جهت تحصیل اصول جدید به مدرسه متحده وارد شد و در همین سال اولین شعر رسمی خود را سرود و سپس به آموختن زبان فرانسه و علوم دینی پرداخت و از فراگیری خوشنویسی نیز دریغ نکرد که بعدها این تجربه در کتابت قرآن ، ثمر داد . در سیزده سالگی ( سال ????) اشعار شهریار با تخلص “بهجت” در مجله ادب به چاپ رسید . در بهمن ماه همان سال برای اولین باربه تهران مسافرت کرده و در سال ???? به واسطه لقمان الملک جراح دردارالفنون به تحصیل پرداخت . شهریار در تهران تخلص خود را پس از دو رکعت نماز و تفال به غزل حافظ به شهریار تغییر داد که باهمان تخلص نیز به شهرت رسید. تغییر تخلص شعری استاد شهریار را دوست ایشان آقای زاهدی چنین تعریف می کند : ” شهـریار نامش سید محـمـد حسین بهـجـت تـبـریـزی است. در اوایل شاعـری ” بهـجـت ” تخـلص می کرد و بعـداً دوباره با فال حافظ تخـلص خواست که دو بـیت زیر شاهـد از دیوان حافظ آمد و خواجه تخـلص او را ” شهـریار” تعـیـیـن کرد:
که چرخ سکه دولت به نام شهـریاران زد
روم به شهـر خود و شهـریار خود باش
شهریار در کنار سرودن شعر و تحصیل در دارالفنون به فراگیری موسیقی و علوم دینی نیز اشتغال داشت . وی از بدو ورود به تهران بااستاد ابوالحسن صبا آشنا شد و نواختن سه تار و مشق ردیف های سازی موسیقی ایرانی را از او فرا گرفت ، و همزمان در مسجد سپه سالار و د رحوزه درس شهید سید حسن مدرس به ادامه تحصیل علوم دینی پرداخت. در سال ???? با ورود به مدرسه طب ، زندگی شورانگیز و پرفراز و نشیب او آغاز شد . در این سال ها بود که شهریار دل در گرو عشقی نهاد که اگرچه فرجامی نداشت ولی وی را به عشقی والاتر و پرشکوه تر رهنمون شد اوکه تا کـلاس آخر مـدرسهً طب تحـصیل کرده و در چـند مریضخانه هـم مدارج اکسترنی و انترنی را گـذرانده بود ، د رسال آخر به عـلل عـشقی و ناراحـتی خیال و پـیشامدهای دیگر از ادامه تحـصیل محروم شده است و با وجود مجاهـدت هـایی که بعـداً توسط دوستانش به منظور تعـقـیب و تکـمیل این یک سال تحصیل شد، معـهـذا شهـریار رغـبتی نشان نداد و ناچار شد که وارد خـدمت دولتی بـشود. چـنـد سالی در اداره ثـبت اسناد نیشابور و مشهـد خـدمت کرد و از سال ???? در بانک کـشاورزی تهـران شروع به کار کرد. اصولاً شرح حال و خاطرات زندگی شهـریار در خلال اشعـارش خوانده می شود و هـر نوع تـفسیر و تعـبـیـری کـه در آن اشعـار بـشود به افسانه زندگی او نزدیک است و حقـیـقـتاً حیف است که آن خاطرات از پـرده رؤیا و افسانه خارج شود. گو اینکه اگـر شأن نزول و عـلت پـیـدایش هـر یک از اشعـار شهـریار نوشـته شود در نظر خیلی از مردم ارزش هـر قـطعـه شاید ده برابر بالا برود، ولی با وجود این دلالت شعـر را نـباید محـدود کرد. شهـریار یک عشق اولی آتـشین دارد که خود آن را عشق مجاز نامیده. در این کوره است که شهـریار گـداخـته و تصـفیه می شود. غالـب غـزل هـای سوزناک او، که به ذائـقـه عـمـوم خوش آیـنـد است، یادگـار این دوره است. این عـشـق مـجاز اسـت کـه در قـصـیـده ( زفاف شاعر) کـه شب عـروسی معـشوقه هـم هـست، با یک قوس صعـودی اوج گـرفـتـه، به عـشق عـرفانی و الهـی تـبدیل می شود. ولی به قـول خودش مـدتی این عـشق مجاز به حال سکـرات بوده و حسن طبـیـعـت هـم مـدتهـا به هـمان صورت اولی برای او تجـلی کرده و شهـریار هـم با زبان اولی با او صحـبت کرده است.
سلام
تبریک می گم به تک تکتون ماهی رو که گذشت
تبریک می گم عیدی که پیشاپیش نگاه پر محبتتون نشسته
بهانه ی امروز مژده ی تازگیه وب صباست با موضوع شاعر بزرگ که با « حیدر بابا » مشهوره
« محمد حسین شهریار » :
هرچند که مجموعه ی تلویزیونیش رو مطمئنم خیلی هاتون دیدید اما یه مدت حالو هوامونو به آسمون دلش گره می زنیم
همونطور که می دونید 27 / شهریور ماه جشن تولدش رو پیش روی داریم . پس این تازگی بی صوابم نیست!
خوشحالم که بازم به روی مهرتابانتون لبخندی زدمو سلامی عرض شد
همراه با شهریار لذت ببرید. راستی رنگ شهریار رو
قهوه ای انتخاب می کنم به رنگ
« حیدر بابا »
امیدوارم توی این چند مطلب ، هر چند کوتاه ، ذره ای از بزرگیشو یادآور شده باشم .
بازم با سهراب عزیز به روز خواهیم شد.
تا دوباره ای از سهراب
امید دارم خداوندٍ پشت دریاها
پشت شقایق ها و روی تمام کاج های بلند نگه دار چشم هاتون باشه.
دل نگرانیه سهراب یادتون نشه؛
چشم ها را باید شست!
آب را گل نکنید!
با ایمان به اینکه ؛
شاعران وارث آب و خرد و روشنی اند.
سهرابی که فکر کنید سخت ترینهام آبی می شن
و این یعنی آرامش
یعنی خداوند...
به سراغ من اگر می آیید.
پشت هیچستانم!
پشت هیچستان جایی است.
پشت هیچستان رگ های هوا پر قاصدک هایی است
که خبر می آرند از گل واشده در دورترین بوته خاک
روی شن ها هم نقش سم اسبان سواران ظریفی است که صبح
به سر تپه معراج شقایق رفتند
پشت هیچستان چتر خواهش باز است
تا نسیم عطشی در بن برگی بدود
زنگ باران به صدا می آید
آدم اینجا تنهاست
و در این تاریکی سایه نارونی تا ابدیت جاری است
به سراغ من اگر می آیید نرم و آهسته بیایید
مبادا ترک بردارد چینی نازک تنهایی من
... تازه تازه از سهراب « سنگ قبر جدید»به فال نیک می گیریم و تبریک می گم خونه تکونیه سهراب رو...
خانه دوست کجاست؟
در فلق بود که پرسید سوار
آسمان مکثی کرد!
رهگذر شاخه نوری که به لب داشت به تاریکی شن ها
بخشید
و به انگشت نشان داد سپیداری و گفت:
نرسیده به درخت،
کوچه باغی است که از خواب خدا سبز تر است
و درآن عشق به اندازه پرهای صداقت آبی است.
می روی تا نه آن کوچه که او پشت بلوغ، سر بدر می آورد،
پس به سمت گل تنهایی می پیچی،
دو قدم مانده به گل،
پای فواره جاوید اساطیر زمین می مانی
و ترا ترسی شفاف فرا می گیرد.
در صمیمیت سیال فضا، خش خشی می شنوی:
کودکی می بینی
رفته از کاج بلندی بالا، جوجه بردارد از لانه نور
و از او می پرسی
خانه دوست کجاست!!
« در ضمن این یکی از نقاشی های سهرابه عزیزهست که من با این شعر مناسب دیدمش
یعنی شاید خانه ی دوستی پشت این راه ، پشت این درخت ها باشه »
شعر سهراب رنگارنگ است و خواننده را به افقهای تازه می کشاند. آثار وی پُر است از صور خیال و تعبیرات بدیع، که با وجودِ زیبایی ظاهری و تصویرهای بدیع و رنگارنگ، در مجموع از جریان های زمان به دور است.در اشعار او نقد و پیام اجتماعی کم رنگ است، و در آن پراکندگی و ناهماهنگی تصاویر به چشم می خورد.اما سهراب در اشعارش به طور کلی و در بعدی وسیع نگران انسان و سرنوشت اوست.سپهری روح شاعرانه و لطیفی داشت که برای هر چیز معنی و مفهومی خاص قائل بود.تخیل وی در همه ی اشیاء باریک می شد و از آنها تصاویری زنده و حساس می ساخت، بدین علت است که اندیشه ها و تجربه های فکری و عاطفی او به حالتی دلپذیر درآمده است.سهراب دارای سبک ویژه ای است که می توان او را بنیانگذار این شیوه دانست.در واقع می توان گفت قابل توجه ترین اتفاق در عرصه ی شعر نو در سال 1332، چرخش سهراب از زبان نیمایی به زبان هوشنگ ایرانی است.اهمیت این اتفاق از آن جهت بود که در آن سالها، متأثرین از نیما فراوان بودند، ولی کسی به زبان هوشنگ ایرانی و زیبایی شناسی او وقوف نداشت.
سپهری، تنها شاعر متأثر از درک هوشنگ ایرانی بود که زبان او را تا حد چشمگیری تکامل بخشید و اگر این نبود یکی از ظریفترین و پر ظرفیت ترین دستاوردهای شعر نو، نیمه کاره و ناقص می ماند. شعر سپهری دارای تصویرهای شاعرانه و مضامین و مفاهیم عرفانی و فلسفی و غنائی است.سهراب شاعری بود، غوطه ور در دنیای شعر و هنر خویش که به همه چیز رنگ شعر
می داد. همه ی اشیاء برای او معنویت داشتند، در ژرفای هر چیز مادی فرو می رفت و به آن حیات معنوی می بخشد.
گویی برای او تمام ذرات عالم دارای روح و عاطفه و احساس بودند.زبان سپهری نیز زبانی لطیف و ویژه ی خود اوست.شعرش دارای تصاویر تازه ولی مبهم است و از این رو ساده و روشن نیست.خیالات ظریف و تصویرهای زیبا سراسر اشعار وی را در برگرفته است.او البته همواره در راه تکامل خویش پیش رفته است و این نکته را از خلال شعرهای«هشت کتاب»او می توان دریافت.در کل، سهراب در شعر با زبان ساده، انسانها را به نگریستن دقیق در طبیعت و نزدیک شدن و یکی شدن با آن دعوت
می کند. او محیط خود و عصری را که در آن می زیست نمی پسندید و در جستجوی عالمی والاتر و برتر بود.
منابع
شعر معاصر ایران از بهار تا شهریار، جلد دوم / حسنعلی محمدی، ص. ??? - ???.
- صد شاعر/ خسرو شافعی/ ص501-506
کفشهایم کو ؟
چه کسی بود صدا زد : سهراب ؟
آشنا بود صدا مثل هوا با تن برگ .
مادرم در خواب است .
و منوچهر و پروانه، و شاید همه مردم شهر .
شب خرداد به آرامی یک مرثیه از روی سر ثانیه ها می گذرد
و نسیمی خنک از حاشیه سبز خواب مرا می روبد .
بوی هجرت می آید :
بالش من پر آواز پر چلچله هاست .
صبح خواهد شد
و به این کاسه آب
آسمان هجرت خواهد کرد .
باید امشب بروم .
***
من که از بازترین پنجره با مردم این ناحیه صحبت کردم
حرفی از جنس زمان نشنیدم .
هیچ چشمی، عاشقانه به زمین خیره نبود .
کسی از دیدن یک باغچه مجذوب نشد .
هیچکس زاغچه ای را سر یک مزرعه جدی نگرفت .
من به اندازه یک ابر دلم میگیرد
وقتی از پنجره می بینم حوری
- دختر بالغ همسایه
پای کمیاب ترین نارون روی زمین
فقه میخواند
***
چیزهایی هم هست، لحظه هایی پر اوج
مثلاً شاعره ای را دیدم
آنچنان محو تماشای فضا بود که در چشمانش
آسمان تخم گذاشت .
و شبی از شبها
مردی از من پرسید
تا طلوع انگور، چند ساعت در راه است ؟
باید امشب بروم
***
باید امشب چمدانی را
که اندازه پیراهن تنهایی من جا دارد، بردارم
و به سمتی بروم
که درختان حماسی پیداست،
روبه آن وسعت بی واژه که همواره مرا می خواند .
یک نفر باز صدا زد : سهراب !
کفش هایم کو ؟
